Μέχρι ένας θάνατος, Φάνης Λογοθέτης

Φάνης Λογοθέτης

Ο Φάνης Λογοθέτης ανήκει στους δημιουργούς που δεν αντιμετωπίζουν την εικόνα ως μέσο περιγραφής, αλλά ως “πεδίο εμπειρίας”. Η πορεία του, που εκτείνεται από τη φωτογραφία στον κινηματογράφο και από την παραγωγή στη σκηνοθεσία, συγκροτεί ένα ενιαίο καλλιτεχνικό σώμα, όπου το βλέμμα, ο χρόνος και η σιωπή λειτουργούν ως ισότιμα αφηγηματικά εργαλεία.

Η αφετηρία του στη φωτογραφία δεν υπήρξε απλώς τεχνική, αλλά υπαρξιακή. Μέσα από το κάδρο έμαθε να παρατηρεί τον κόσμο, η φωτογραφική παιδεία διαπερνά όλο το έργο του, κάθε κινηματογραφικό πλάνο φέρει την αίσθηση μιας αυτόνομης εικόνας, ικανής να σταθεί ακόμη και χωρίς λόγια.

Στο κινηματογραφικό του σύμπαν, η αφήγηση δεν βιάζεται. Οι χαρακτήρες αποκαλύπτονται μέσα από παύσεις, βλέμματα, μικρές κινήσεις, ανεπαίσθητες μετατοπίσεις. Ενδιαφέρεται περισσότερο για όσα συμβαίνουν ανάμεσαστις πράξεις εκεί όπου η σκέψη, η μνήμη και το συναίσθημα συνυπάρχουν χωρίς να κατονομάζονται.

Η εμπλοκή του Φάνη Λογοθέτη σε όλα τα στάδια ενός έργου — από τη σύλληψη της ιδέας έως την τελική μορφή — του επιτρέπει να διατηρεί συνοχή ανάμεσα στο όραμα και την υλοποίηση. Αυτή η ολιστική προσέγγιση είναι εμφανής στη λιτότητα των μέσων, στην ακρίβεια των επιλογών και στην αίσθηση ότι τίποτα δεν περισσεύει.

Η μικρού μήκους ταινία “Το Μέχρι ένας θάνατος” σηματοδοτεί μια βαθύτερη βύθιση στον υπαρξιακό πυρήνα της δημιουργίας του. Tο έργο λειτουργεί ως εσωτερικός μονόλογος, όπου το σώμα, ο λόγος και η εικόνα συνυπάρχουν σε μια εύθραυστη ισορροπία. Δεν πρόκειται για αφήγηση γεγονότων, αλλά για αποτύπωση κατάστασης της απώλειας, της αναμονής, της φθοράς και της επιμονής της μνήμης.

Link: https://www.youtube.com/watch?v=RWw9rZPPD-k

Στο έργο αυτό, όπως και στο σύνολο της δουλειάς του, δεν αναζητά απαντήσεις. Ο θεατής καλείται όχι να κατανοήσει, αλλά να αισθανθεί να παραδοθεί στον ρυθμό, στη σιωπή, στο βλέμμα. Η εικόνα λειτουργεί ως ψυχικός χώρος, ένας τόπος όπου το προσωπικό και το συλλογικό τέμνονται χωρίς σύνορα.

“Ακόμα και οι παραισθήσεις είναι γεγονότα”

Λουίς Πιερ Αλτουσέρ

Παράλληλα με τον κινηματογράφο, η εικαστική του πρακτική, φωτογραφία, video art, οπτικοακουστικά έργα συγκροτεί ένα συνεκτικό σύμπαν. Οι θεματικές επανέρχονται χρόνος, σώμα, μνήμη, απουσία, φως. Όχι ως μοτίβα, αλλά ως ερωτήματα που παραμένουν ανοιχτά. Η επανάληψη δεν είναι ανακύκλωση, αλλά επιστροφή κάθε φορά από άλλη γωνία, με άλλη ένταση.

Ο Φάνης Λογοθέτης δημιουργεί με βαθιά πίστη στη δύναμη της εικόνας ως εμπειρίας και όχι ως εξήγησης. Σε έναν κόσμο κορεσμένο από πληροφορία και ταχύτητα, το έργο του δεν επιδιώκει να εντυπωσιάσει, επιδιώκει να παραμείνει.

Στον πυρήνα της δημιουργικής του στάσης βρίσκεται η ιδέα ότι η τέχνη δεν είναι απάντηση, αλλά πράξη ακρόασης. Και μέσα από αυτή την ακρόαση, η εικόνα βρίσκει τον χώρο της όχι για να μιλήσει δυνατά, αλλά για να ειπωθεί αληθινά.

Β.Δ. Τι σε δίδαξε η πρώτη σου ταινία “Το Μέχρι ένας θάνατος” όχι μόνο ως δημιουργό, αλλά και ως άνθρωπο;

Φ.Λ. Το “Μέχρι ένας θάνατος “είναι η πρώτη ταινία μυθοπλασίας που κάνω αλλά όχι η πρώτη ταινία μου.Έχω σκηνοθετήσει ένα μεγάλου μήκους και ένα μικρού μήκους ντοκιμαντέρ επίσης έχω δουλέψει σε διάφορα ντοκιμαντέρ το οποίο βέβαια είναι μια εντελώς άλλη συνθήκη. Δεν με δίδαξε κάτι αυτή η ταινία παρά μόνο μου έδειξε στην πράξη πόσο δύσκολο είναι να γυρίσεις μια ανεξάρτητη μικρού μήκους ταινία στην Ελλάδα και πως η αλληλεγγύη είναι παρούσα.

Β.Δ. Πότε νιώθεις ότι μια εικόνα «ολοκληρώνεται»; Στη στιγμή της λήψης ή πολύ αργότερα, μέσα στον χρόνο;

Φ.Λ. Δεν ξέρω πως το εννοείς ακριβώς αλλά τα πράγματα που δουλεύω είτε είναι μια ταινία είτε ένα φωτογραφικό project, μια έκθεση κ.λ.π. ολοκληρώνονται την στιγμή που θα τα τελειώσω και θα τα κάνω public π.χ. σε μια προβολή, σε μια γκαλερί και ούτω καθεξής. Μετά παύουν και τα μια έννοια να με αφορούν γιατί έχουν πάρει τον δρόμο τους, κάνουν την πορεία τους. Αποκτούν μια αυθυπαρξία.

Β.Δ. Πόσο επηρεάζει η φωτογραφική σου παιδεία με τον τρόπο που σκηνοθετείς μια σκηνή;

Φ.Λ. Την επηρεάζει στο επίπεδο ότι πρωτίστως με ενδιαφέρει το κάδρο και η εικόνα που φτιάχνω.

Όσο αφορά “Το Μέχρι ένας θάνατος”, τις σκηνές τις φτιάξαμε μαζί με την σεναριογράφο της ταινίας την Ελπίδα Γκρίλλα μετά από αλλεπάλληλες συζητήσεις για το πως θα μπορούσαμε να εξυπηρετήσουμε το κείμενο, να φτιάξουμε την ατμόσφαιρα που σκεφτόμουν αλλά και να βγάζει και ένα νόημα, γιατί μην ξεχνάμε το κείμενο είναι ένας ποιητικός μονόλογος γραμμένος από την Sabine Gruber για το θέατρο.

Β.Δ. Θεωρείς τον ήχο ισότιμο αφηγητή με την εικόνα;

Φ.Λ. Θεωρώ ότι όλα τα στοιχεία που αποτελούν μια ταινία είναι ισότιμα με την έννοια ότι όλα έχουν τον σκοπό τους, τον ρόλο τους και είναι κομμάτια ενός ψηφιδωτού. Στην δική μας ταινία η προσέγγιση  μου ήταν να υπάρχει ένα μουσικό μοτίβο που θα την ακολουθεί σχεδόν όλη και θα δρα σαν ένας χαρακτήρας  Η ιδέα ήταν να δημιουργήσει μια ας πούμε δυσφορία στον θεατή μαζί με το τόσο πυκνό κείμενο και το sound design, όχι για να εκβιάσoυμε το συναίσθημα αλλά για να κάνουμε τον θεατή να βουτήξει στην ψυχοσύνθεση της ηρωίδας. Η μουσική του Αναστάσση Φιλιππακόπουλου λειτούργησε καταλυτικά.

Β.Δ. Πως ισορροπείς ανάμεσα στα χρέη διευθυντού παραγωγής και στην ελευθερία της δημιουργίας;

Φ.Λ. Η αλήθεια είναι  πως χρειάστηκε να κάνω διάφορα πράγματα για την ταινία – όπως όλοι μας, είχε ένα ενδιαφέρον αλλά επιπροσθέτως και μια κούραση. Δεν με δυσκόλεψε ιδιαίτερα  να οργανώσω πράγματα για την ταινία που θα γύριζα γιατί ούτως η άλλως στην επαγγελματική μου ζωή το 50 τις εκατό είναι η οργάνωση. Από το γύρισμα ενός βίντεο για ένα καλλιτέχνη, είτε μια φωτογράφισης που θα κάνω πάντα θέλει μελέτη, οργάνωση και προσοχή στην λεπτομέρεια  δεν μου αφαιρεί κάτι από την δημιουργική διαδικασία.

Β.Δ. Τι σημαίνει για σένα «φροντίζω ένα έργο» ;

Φ.Λ. Μια ταινία είναι ένα πολυπαραγωντικό project και δεν είναι one man show αλλά παρόλαυτα πιστεύω ότι πρέπει να κάνεις το υπόλοιπο crew να αγαπήσει την ιδέα και να πιστέψει σε σένα, να είναι ενθουσιασμένο που είναι κομμάτι της ταινίας . Στο τέλος της ημέρας όλο να θέλουμε το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα περιμένοντας με προσμονή μια προβολή.

Β.Δ. Πότε νιώθεις πιο κοντά στο έργο: στην αρχή, στο γύρισμα ή στο μοντάζ;

Φ.Λ. Κοντά στο έργο νιώθω συνέχεια γιατί μην ξεχνάμε πως παίρνει καιρό να γίνει κάτι τέτοιο και καλό να είναι να μη αποσυνδεθείς στην πορεία γιατί π.χ. στο μοντάζ που θα έρθει στο τέλος ένα – ένα μισή χρόνο μετά ας πούμε θα πρέπει να είσαι εκεί 100 τις εκατό για να μπορέσεις με τον μοντέρ να ενώσεις την ιστορία και να δουλευτεί όλο το post production σωστά. Εμείς είχαμε την τύχη να έχουμε εξαιρετικούς συνεργάτες και στο μοντάζ τον Γιώργο Παυλούδη αλλά και στo color correction τον Ηλία Παναρίτη που αγκάλιασαν την προσπάθεια με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και έδωσαν την οπτική αφήγηση και την ατμόσφαιρα που με ενδιέφερε.

Β.Δ. Πως αντιμετωπίζεις τις διαφορετικές αναγνώσεις του έργου σου;

Φ.Λ. Με χαρά, αυτό έκανα πάντα και αυτό γίνεται σε όλα τα είδη τέχνης, η ανάγνωση έχει να κάνει με τον αναγνώστη ούτως η άλλως  Έχει  πολύ ενδιαφέρον να ακούς απόψεις, ιδέες ,σκέψεις για κάτι που έφτιαξες εσύ με τον τρόπο σου και τις σκέψεις σου και τις ανησυχίες σου. Αν μη τι άλλο είναι πεδίο ζύμωσης .

Β.Δ Θα ήθελα να κλείσουμε με μία ευχή σου…….

Φ.Λ. Βρισκόμαστε σε ένα δύσκολο σταυροδρόμι σε παγκόσμιο επίπεδο που το μίσος διασπείρεται σαν ιός. Παλεύουμε καθημερινά για τα βασικά έχοντας χάσει την ζωντάνια  και την ανθρωπιά μας σε ένα σπιράλ που μας τραβάει προς τα κάτω.   Μάλλον η ευχή μου είναι να μπορούσαμε μαγικά να βρεθούμε σε μια εποχή με ανέμελες συζητήσεις που τα μεγαλύτερα προβλήματα μας θα είναι πως θα κάνουμε ένα εικαστικό project ή αν πήγαμε να δούμε την τάδε έκθεση, την τάδε συναυλία και να χαζολογούμε χαμογελώντας, σε μια εποχή που σκεφτόμαστε και αγκαλιάζουμε. Νοσταλγώ και ονειρεύομαι.

Link: https://www.facebook.com/flogothetis

Ευχαριστώ πολύ τον Φάνη Λογοθέτη που μου παραχώρησε αυτή τη συνέντευξη!