DUETS*
Γράφει η Μαρία Κασσιανή Σ. Πανούτσου
Το θέμα του σημερινού Duets
οι αντοχές
τρεις ποιητές για το θέμα αυτό σήμερα
Rudyard Kipling
Λεωνίδας Καζάσης
Γιάννης Κοντός
Ένα Κλασσικό ποίημα από την αγγλόφωνη ποίηση.
ΑΝ ΜΠΟΡΕΙΣ… του Rudyard Kipling (1865–1936)
| αν μπορείς να ονειρεύεσαι δίχως να γίνεις του ονείρου σου σκλάβος, αν μπορείς να στοχάζεσαι δίχως τη σκέψη να κάνεις σκοπό σου, αν μπορείς την λαμπρήν ανταμώνοντας Νίκη ή τη μαύρη φουρτούνα, να φερθείς με τον ίδιο τον τρόπο στους δυο κατεργάρηδες τούτους, αν μπορείς να υποφέρεις ν’ ακούς την αλήθεια που ο ίδιος σου είπες, στρεβλωμένη από αχρείους, να γενεί μια παγίδα για ηλίθιους ανθρώπους, ή αν τα όσα η ζωή σού έχει δώσει αντικρίσεις συντρίμμια μπροστά σου, κι αφού σκύψεις, ν’ αρχίσεις ξανά να τα χτίζεις με σκάρτα εργαλεία, |
|
| αν μπορείς να σωριάσεις μαζί τ’ αγαθά και τα κέρδη σου όλα, κι αν τολμήσεις με μια σου ζαριά όλα για όλα να παίξεις και να χάσεις τα πάντα και πάλι απ’ την πρώτη σου αρχή να κινήσεις, και να μην ψιθυρίσεις ποτές ούτε λέξη για τα όσα έχεις χάσει, κι αν μπορείς ν’ αναγκάσεις με βία, την καρδιά σου, τα νεύρα, το νου σου, να δουλέψουν για σέναν ακόμα κι αφού τσακιστούνε στο μόχθο, και ν’ αντέξεις σ’ αυτό σταθερά όταν τίποτε εντός σου δεν θα ’χεις άλλο εξόν απ’ τη θέληση που όρθια θα κράζει σε τούτα «Κρατάτε», |
|
| αν μπορείς να μιλάς με τα πλήθη κι ακέριος στο ήθος να μένεις, ή αν βρεθείς με ρηγάδες χωρίς τα μυαλά σου να πάρουν αέρα, κι αν ποτέ, ούτε οι φίλοι ούτε οι εχθροί να σε κάνουν μπορούν να πονέσεις, τον καθένα αν ζυγιάζεις σωστά και κανέναν πιο πρόσβαρα απ’ άλλον, αν μπορείς να γεμίζεις το αμείλιχτο ένα λεφτό της κάθε ώρας στην αξία των εξήντα μοιραίων δευτερόλεφτων της διαδρομής του, τότε θα ’ναι όλη η Γη σα δικιά σου, ως και κάθε που υπάρχει σε τούτη, και —περισσότερο ακόμα— θε να ’σαι ένας άνθρωπος πλέριος, παιδί μου. |
|
| μτφρ. Άγγελος Δόξας (1900-1985) |
|
Τρία ποιήματα του ποιητή Καζάση Λεωνίδα
Ηρακλής 1908
Από όλες τις συμφορές στο βραχύ πέρασμά μου,
θα μείνουν ανεξίτηλες δύο μέσα στην καρδιά μου!
Των γυναικών τα ψύχη, ραπίσματα σφοδρά!
Ο κακοδαίμων Γηραιός, ήττες, μιζέρια, καταχνιά.
Της πολιτείας λακτίσματα άδικα,
συνειδήσεις αφύπνισαν,
συγκίνησαν απαντοχές!
Ο Γολγοθάς συσπείρωση απέφερε!
ΗΡΑΚΛΗ μεγίστη η δόξα σου! Ενίκησες τίς αντοχές!
Περί πάτρης
Ο τόπος έχει δάση, ρυάκια από βουνά,
νησιά γαλαζοπράσινα, ασπροντυμένα,
με ήλιο, με σιωπή, με νέφη ομονοούν,
ο εκνεφίας την θέλξη εκστασιάζει!
Απόκληροι σοφών τον τόπο αμαυρώνουν.
Θεσσαλονίκη την ομορφιά σου
δεν έθιξαν ίβηρες, ετρούσκοι, φλαμανδοί,
γραικύλοι – καραμάν αλήδες στην ασχημία σε κατέδωσαν.
Η διαφάνεια δεν είναι πάντα κρυστάλλινη ούτε η καθαρότητα πάντα λευκή
Εμφανίζομαι ως αρνητής των ειωθότων, ως βέβηλος ηδονιστής,
μα είμαι ιερός τής βίας, τού δόλου διώκτης,
τών περάτων κατάσκοπος,
τής προσήνειας ιχνευτής.
Ξεθηκάρωσα την πένα μου
κι ακονίζω θεμέλια εκμεταλλευτικά!
Αν χτυπηθώ και πέσω,
δεν άγρευσα χρήματα,
υπερασπίστηκα προβάλλοντας ιδανικά!
Ένα ποίημα του Γιάννη Κοντού
Γιάννης Κοντός (1943–2015)
«Τρέχει. Τρέχει με αντίθετο άνεμο./ Περνά βουνά, λίμνες, πόλεις./ Δυσκολίες και δυσκολίες. /Φωτιές, πολέμους,/ γκρίνιες, οικογένειες./Λίγες ομορφιές όταν σταματάει να πιει νερό./Τις βλέπει για λίγο, τις πιάνει, ξεχνιέται./ Και πάλι το κυνηγητό […] Ήρωας του Σάμουελ Μπέκετ/ δεν το φαντάστηκε ποτέ ότι θα γίνει./ Τώρα πλησιάζει σε ένα σκοτάδι/ που αυτός το βλέπει άπλετο φως./ Φουσκωμένα τα μάγουλα από την προσπάθεια,/ είναι σαν να φουσκώνει τα πανιά της/ Αργοναυτικής Εκστρατείας./ Πάει και πάει./Το πέλμα θυμάται το πριν και το/ μετά αμετάκλητα. Γίνεται τροχός,/ βγάζει σπίθες και πείσμα του έρωτος./Το τέρμα σφίγγεται βίδα/ στο άπειρο ή στην κάθε μέρα./Ένας διασκελισμός και χάνεται/ στην αβεβαιότητα του τέλους».
Λίγα Λόγια
Και από μένα.
Η περίοδος που περνάω, αλλά και που πολλοί άνθρωποι επίσης περνούν, βρίσκεται σε μία επίσης δύσκολη και, υπό μία έννοια, ακαθόριστη περίοδο, που αν και υπάρχουν συγκεκριμένες κατευθύνσεις, δεν είναι αυτές που υπηρετούν τον άνθρωπο και την αξιοπρέπειά του και δεν σέβονται τις αρχές της ζωής.
Γι’ αυτό και το θέμα μου σήμερα: Η ΑΝΤΟΧΗ.
Η προσέγγιση της αντοχής ως φιλοσοφικό προτέρημα στην ελληνική σκέψη, αλλά και στη δική μου προσωπική αντιμετώπιση από την παιδική μου ακόμη ηλικία, έως και σήμερα, δεν έχει τη μορφή μιας παθητικής υπομονής, της μοιρολατρίας, αλλά συνδέεται άρρηκτα με τη δημιουργία, την ελευθερία και την αυτονομία.
Φέρνω ως παράδειγμα τον Κορνήλιο Καστοριάδη και το έργο του «Η Άνοδος της Ασημαντότητας», για το πώς η αντοχή μεταμορφώνεται από κάτι αρνητικό, από ένα βάρος, από μια απώλεια, σε εργαλείο αναγέννησης.
Για τον Κορνήλιο Καστοριάδη, (ανάγνωση που με έχει επηρεάσει) η μεγαλύτερη δοκιμασία αντοχής του σύγχρονου ανθρώπου είναι η αντίσταση στην πνευματική και κοινωνική απάθεια, στην αδιαφορία απέναντι στον άλλον άνθρωπο, και θα πρόσθετα εγώ, και στη φύση, στα άλλα πλάσματα, τα ζώα, το σύμπαν.
Αν ζούσε ο Καστοριάδης σήμερα, θα έφτανε σε ένα σημείο να διαπιστώσει, πέρα από την ασημαντότητα, μια βίαιη και απάνθρωπη πλευρά του σύγχρονου ανθρώπου, που βασίζεται κυρίως, κατά τη γνώμη μου, στην αδυναμία του να επιφέρει μια αλλαγή, εγκλωβισμένος μέσα στη σύγχρονη τεχνολογία που δεν τον υπηρετεί, αλλά του αποδυναμώνει την ελευθερία και την πρωτοβουλία.
Μαζί με τους ποιητές παραθέτω τρία έργα ζωγράφων που έχουν αναλογιστεί το θέμα της αντοχής. Δεν είναι οι μόνοι, όμως έκανα μια πρώτη επιλογή.
Μαρία Κασσιανή Σ. Πανούτσου
Αθήνα 22/10/26
*Duets
Στον Ζυγό και οι δύο ή ένα παιχνίδι για δύο
Η συνύπαρξη δυο ανθρώπων είναι δύσκολη. Ίσως η συνύπαρξη στο παιχνίδι, να γίνεται ευκολότερη. Η ιδέα των Duets “Στον Ζυγό και οι δύο ή ένα παιχνίδι για δύο” μου γεννήθηκε όταν μια μέρα, σε ένα σχέδιο φίλου, θέλησα να “απαντήσω” με ένα ποίημα και έτσι άρχισα να βλέπω σχέδια, φωτογραφίες, και μικρά κείμενα ως αφορμή, ως μια ηχώ, μιας σκέψης, μιας αίσθησης του “άλλου”, ένα παιχνίδι σχέσης με όσο γίνεται περισσότερη αθωότητα. Μια αθωότητα που κουβαλά την πονηριά του παιχνιδιού. Τα Duets προκύπτουν με σύγχρονους ποιητές και καλλιτέχνες αλλά και με ποιητές που δεν ζουν πια αλλά έχουν τις ρίζες τους μέσα μας Κείμενα αλληλοεπιδράσεων.
Γεννήθηκε το Φθινόπωρο του 1990. Έχει αποφοιτήσει από το Τμήμα Δημοσίων Σχέσεων και Επικοινωνίας αλλά και από το Τμήμα Ειδικής Αγωγής του Πανεπιστημίου Αιγαίου.
Ασχολείται ερασιτεχνικά με την φωτογραφία.
Αγαπά… τα παιδιά, τα βιβλία, το θέατρο, την ιταλική μουσική, την ησυχία, τη χειμωνιάτικη λιακάδα, την καλοκαιρινή βροχή, τα ταξίδια που ανανεώνουν τις ανάσες της, τη γεύση του καφέ.
Συγκινείται με… τους γενναιόδωρους ανθρώπους, την ευγένεια, τις ευχές, τα γράμματα σε σχήμα καλλιγραφικό με κόκκινο στυλό.
Επιμένει… να κοιτάζει τον ουρανό γιατί ξέρει -πια- πως δεν έχει μόνο σύννεφα αλλά έχει και ήλιο και φεγγάρι και αστέρια…
Πιστεύει… στο Αόρατο, στο Καλό, στις Συναντήσεις των ανθρώπων.
Αισθάνεται… Ευγνωμοσύνη, Εμπιστοσύνη, Ελευθερία…
Ξεκινά… και ολοκληρώνει την ημέρα της με την ίδια πάντα ευχή…
Από μικρή ονειρευόταν να σκαρώσει το δικό της περιοδικό.
